Αλλαγή του κλίματος και ελληνικός ζαμανφουτισμός
του Μάκη Απέργη
Καθημερινά πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι κάτι βασικό αλλάζει στο κλίμα και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό. Είναι πλέον γενικά παραδεκτό ότι η κυριότερη αιτία είναι η συσσώρευση των λεγομένων ‘αερίων του θερμοκηπίου’ στην ατμόσφαιρα, που οφείλεται πρωτίστως σε ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ανακοινώνονται συνεχώς αποτελέσματα νέων επιστημονικών μετρήσεων, σε διάφορους τομείς, που κατά κανόνα παρουσιάζουν δυσάρεστες εκπλήξεις, γιατί δείχνουν να επιδεινώνονται καταστάσεις με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι πριν από πολύ λίγα χρόνια. Σε άρθρο στο τεύχος αυτό και στο επόμενο γίνεται συνοπτική παρουσίαση του προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη, των επιπτώσεων μέχρι σήμερα και των προοπτικών για το μέλλον.
Ορισμένα φυσικά φαινόμενα έχουν ήδη ενταθεί, όπως οι καύσωνες, οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι θύελλες και οι τροπικοί κυκλώνες, και θα ενταθούν ακόμη περισσότερο. Παρατηρείται ήδη μείωση βιοποικιλότητας σε πολλά μέρη, καθώς ζώα και φυτά μεταναστεύουν πιο βόρεια και πιο ψηλά. Ανησυχία προκαλεί το λειώσιμο των πάγων στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική, όπως και στις Άλπεις και άλλα ψηλά βουνά, καθώς το γλυκό νερό που πέφτει στη θάλασσα ανεβάζει συνεχώς τη στάθμη της. Παραμονεύουν δε και κίνδυνοι, τις επιπτώσεις των οποίων δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε καλά: η αλλαγή συμπεριφοράς του Gulf Stream, η έκλυση αυξημένων ποσοτήτων μεθανίου από το λειώσιμο μονίμως παγωμένων εκτάσεων (permafrost), η μείωση της απορροφητικής ικανότητας του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, το φαινόμενο Ελ Νίνιο και η αποσύνθεση των τυρφώνων.
Όλα μαζί συνθέτουν μια άκρως ανησυχητική εικόνα, η οποία, όμως, ελάχιστα αγγίζει το μέσο Έλληνα. Και, φυσικά, την άποψη του ευρύτερου κοινού συμμερίζονται οι περισσότεροι πολιτικοί μας, με αποτέλεσμα την απόλυτη αδράνεια της ελληνικής πολιτείας στα θέματα αυτά.
Ευτυχώς που υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση! Χωρίς αυτή, δεν θα είχαμε καν περιβαλλοντική πολιτική ως χώρα, παρά μόνο στα χαρτιά, ενώ τώρα είμαστε τουλάχιστον υποχρεωμένοι να ακολουθούμε τις Κοινωτικές Οδηγίες, με τον κίνδυνο προστίμων όταν δεν το πράττουμε. Υπογράψαμε, για παράδειγμα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Πρωτόκολλο του Κυότο για τον περιορισμό εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Μας επετράπη, μάλιστα, να αυξήσουμε και όχι να μειώσουμε τις εκπομπές μας κατά 25% μέχρι το 2012, σε σχέση με το 1990, με οικονομικές κυρώσεις, όμως, αν υπερβούμε το όριο. Δυστυχώς, ήδη από το 2005 έχουμε φθάσει στο ποσοστό αυτό και προχωρούμε αισίως προς 38%, αν δεν κάνουμε κάτι δραστικό. Ως συνήθως, θα προβούμε σε σπασμωδικές ενέργειες της τελευταίας στιγμής (βλέπε Ολυμπιακοί αγώνες 2004) και θα πληρώσουμε ακριβά ως χώρα και ως φορολογούμενοι. Το πιθανότερο είναι ότι θα αγοράζουμε σε υψηλές τιμές το δικαίωμα να εκπέμπουμε ρύπους από άλλες χώρες, Ευρωπαϊκές και μη, που είχαν την προνοητικότητα να οργανώσουν καλύτερα τις οικονομίες τους και τη ζωή των κατοίκων τους.
Βρισκόμαστε λίγα μόλις χρόνια πριν από το 2012, το χρονικό όριο που τέθηκε στο Κυότο, και οι 141 χώρες που υπέγραψαν το Πρωτόκολλο συζητούν ήδη για το τι θα γίνει μετά και τι στόχους θα θέσουν. Στην Ελλάδα δεν έχει ανοίξει δημόσιος διάλογος για την υπερθέρμανση του πλανήτη και τη μεταβολή του κλίματος στη χώρα μας, με όλες τις πιθανές επιπτώσεις. Είναι ο γνωστός ελληνικός ζαμανφουτισμός: δεν με ενδιαφέρει, ας αναλάβουν να λύσουν τα προβλήματα άλλοι (στην περίπτωση αυτή τα παιδιά και τα εγγόνια μας). Όμως, δεν είναι έτσι τα πράγματα. Οι επιδράσεις από την αλλαγή του κλίματος θα επηρεάσουν και εμάς τους ιδίους και πολύ πιο σύντομα απ’ ό,τι πιστεύουμε. Καιρός είναι να αφυπνισθούμε και να λάβουμε τα μέτρα μας.
