Αλλαγή του κλίματος, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ελλάδα
Του Μάκη Απέργη
Ο φετεινός χειμώνας ήταν ίσως ο ηπιότερος που γνώρισαν ποτέ η Ελλάδα και πολλές άλλες Ευρωπαϊκές χώρες από τότε που τηρούνται μετρήσεις. Το καλοκαίρι που μας έρχεται αναμένεται να είναι από τα θερμότερα, αν όχι το πιο καυτό, σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις. Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι είναι αισθητή πλέον η αρχή της κλιματικής αλλαγής.
Υπήρξε τελευταία ομοβροντία από επίσημα δημοσιεύματα και ανακοινώσεις σχετικά με το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη (βλέπε σχετικό άρθρο στο τεύχος αυτό). Το ό,τι πήραν τέτοια μεγάλη δημοσιότητα σημαίνει ότι η κοινή γνώμη έχει αρχίσει να αφυπνίζεται, περισσότερο ασφαλώς σε πιο προηγμένες δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες και λιγότερο στη δική μας. Την κοινή γνώμη, βέβαια, αφουγκράζονται οι πολιτικοί, αλλά είναι λίγοι εκείνοι μέχρι στιγμής που έχουν επιληφθεί σοβαρά του προβλήματος. Εξαίρεση αποτελούν οι κύριοι Tony Blair και Al Gore, και πιο πρόσφατα η κυρία Angela Merkel. Στην Ελλάδα τα θέματα περιβάλλοντος εξακολουθούν να είναι στην πράξη πολύ χαμηλής πολιτικής προτεραιότητας, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες περί του αντιθέτου.
Ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα έγινε πριν λίγο καιρό προς τη σωστή κατεύθυνση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με κινητήρια δύναμη τόσο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσο και τη γερμανική Προεδρία. Τα 27 κράτη-μέλη αποφάσισαν μονομερώς να θέσουν κοινό στόχο μέχρι το 2020 τον περιορισμό των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της Ένωσης κατά 20 % σε σχέση με το επίπεδο του 1990. Επιπλέον δεσμεύθηκαν μέχρι την ημερομηνία αυτή να χρησιμοποιούν το 20 % της ενέργειάς τους από ανανεώσιμες πηγές, ενώ το 10 % των καυσίμων για μεταφορά θα πρέπει να προέρχεται από βιολογικές πηγές. Πέραν αυτού δέχθηκαν να θέσουν στόχο μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μέχρι και 30 %, εφ' όσον άλλες μεγάλες ενεργοβόρες χώρες συμμετείχαν στην πρωτοβουλία της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή απόφαση είναι μια σαφής αναγνώριση της εξαιρετικής σοβαρότητας του προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη και μια επιθυμία να διαδραματίσει η Ευρώπη πρωταγωνιστικό πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό ρόλο στην αντιμετώπισή του.
Θα υπάρξουν ασφαλώς δυσκολίες στο στάδιο της εφαρμογής της συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών της Ένωσης, οπότε θα παζαρευθούν και οι επιμέρους στόχοι ανά χώρα. Όμως, το νερό έχει πλέον μπει στο αυλάκι και μπορούμε να αναμένουμε αυστηρά διοικητικά και οικονομικά μέτρα για τον περιορισμό της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και τη στροφή της προς ‘καθαρότερες' πηγές, που θα επηρεάσουν σημαντικά τη ζωή μας στο προσεχές μέλλον.
Η Ελλάδα θα συρθεί, θέλει δεν θέλει, από το Ευρωπαϊκό άρμα. Θα ήταν προτιμότερο να μπορούσε να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά αυτό δεν αναμένεται ρεαλιστικά, παρά τις όποιες κυβερνητικές εξαγγελίες, εφ' όσον οι περιβαλλοντικές επιδόσεις της χώρας μας εξακολουθούν να είναι από τις χειρότερες στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Κυότο ετέθη στόχος στην Ελλάδα να αύξησει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 25 % μέχρι το 2012, που έχει δυστυχώς ήδη ξεπερασθεί σήμερα και βαίνουμε αισίως προς το 40 %.
Το θέμα της υπερθέρμανσης του πλανήτη - που, σημειωτέον, αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο την χώρα μας από σχεδόν όλες τις άλλες ευρωπαϊκές - πρέπει να τεθεί στην πρώτη γραμμή προτεραιοτήτων της Κυβέρνησης και να αποτελέσει αντικείμενο των ικανοτέρων πολιτικών της. Είναι επίσης καιρός να αρχίσει ευρύτατος δημόσιος διάλογος για το θέμα, με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης, και να διαμορφωθεί ολοκληρωμένη πολιτική (ανύπαρκτη σήμερα στην πράξη), που θα τεθεί σύντομα σε εφαρμογή. Οι σημερινές κινήσεις είναι λίγες και σπασμωδικές και προέρχονται κυρίως από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και φορείς που έχουν άμεσο ενδιαφέρον, ορισμένες φορές καθαρά οικονομικό, από τη διάδοση της χρήσης των ανανεωσίμων πηγών ενέργειας στη χώρα μας.
